ن : حميد
وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا
و به [پاس] دوستىِ [خدا]، بينوا و يتيم و اسير را خوراك مىدادند
(آیه ۸ سوره مبارکه دهر)
داستان نزول اين آيه از سوره مبارکه دهر(انسان)را حتما شنیده اید که :
دو نور ديده پيامبر(ص)، حسن و حسين بيمار شدند و آن حضرت به همراه گروهى از ياران به ديدار آنان رفت. در آن ديدار پيامبر به اميرمؤمنان فرمود: على جان! اگر براى شفايافتن و بهبودى فرزندانت مىتوانستى نذرى كنى، خدا از سر مهر و كرامت آنان را سلامت ارزانى مىداشت. اميرمؤمنان در همان لحظه با خدايش عهد بست كه اگر او، دو فرزندش را سلامت دهد، سه روز روزه بدارد.بدنبال اميرمؤمنان فاطمه (س)نيز نذر كرد و آن گاه خادمه ایشان «فضه» نيز همان عهد را با خداى خود بست.
چيزى از اين عهد نگذشته بود كه آن دو كودك گرانقدر، سلامت خود را به لطف خدا باز يافتند و خاندان على(ع) براى وفاى به نذر آماده شد، اما در خانه غذايى براى روزهدارى يافت نمىشد. علی (ع) سه صاع جو تهیه كرد و ريحانه پيامبر يك سوم آن را آرد نمود و نان فراهم آورد و روزه آغاز شد. على(ع) براى نماز به مسجد رفت و پس از نماز به خانه آمد و سفره افطار گشوده شد، اما در همان لحظه بينوايى به در خانه رسيد و غذا خواست. خاندان گرانقدر على(ع) آن نان را براى خشنودى خدا به آن بينوا دادند و خود با آب افطار كردند.
روز دوم ريحانه پيامبر بخش ديگرى از جو را آرد كرد و نان پخت، امّا به هنگامه افطار یتیمی رسيد و آنان با بزرگمنشى آن نان جوين را به او هديه كردند و همين گونه روز سوم آخرين بخش آن را به اسيرى هديه كردند، كه شب هنگام به در خانه آنان آمد و خود تنها با آب افطار نمودند! پس از وفاى به عهد و انجام «نذر» على(ع) دست دو نورديدهاش را گرفت و به حضور پيامبر رفت و پيامبر آثار گرسنگى و ضعف را بر سيماى آن شايستهترين انسانهاى روزگاران نگريست و اشك ريخت.
در همین هنگام جبرئیل نازل گشت و گفت ای محمد! این سوره را بگیر، خداوند با چنین خاندانی به تو تهنیت می گوید، سپس سوره ((هل اتی )) را بر او خواند.
همیشه فکر میکردم چطور امکان دارد این بزرگواران سه شبانه روز با آب خالی سر کرده باشند و اگر به فضل الهی توانسته بودند پس کودکان ایشان یعنی حسنین (ع) چطور طاقت آورده اند و یک جای کار ایراد دارد تا اینکه کتاب پرتو ولایت مرحوم آیت الله معرفت را خواندم و جواب سوالات خودم را کامل گرفتم.
ایشان در صفحه ۲۰۳ کتاب خویش همین اشکالات را مطرح نموده و اضافه کرده چگونه می خواهیم دنیا این داستان را از ما بپذیرد در حالیکه حتی کودکان خودمان این سخنان را باور نمی کنند . آنگاه آورده که امام رضا (ع) فرموده اند : دو دسته به ما صدمه می زنند دشمنان دوست نما و دوستان نادان.
سپس ایشان شان نزول مبالغه آمیز فوق را مطرح کرده و بعد اضافه نموده که در برخی تفاسیر آنقدر غلو شده که اضافه کرده اند که حسنین (ع) نيز همراه والدین خود روزه گرفته اند در حالیکه طبق نقل تاریخ ، اين ماجرا زماني واقع شده كه حسن (ع) دو ساله و حسين (ع) يكساله بوده اند و چطور ممكن است كه روزه گرفته باشند ؟
ايشان تاكيد كرده براي اثبات فضيلت انكار نشدني اهل بيت پيامبر (ص) اولا نيازي به مبالغه و غلو نيست و ثانيا بايد روايات صحيح از معصومين (ع) را بپذيريم كه از طريق معتبر به ما رسيده نه اينكه هر روايتي از هر كسي را قبول كنيم و درباره شان نزول آيه فوق تنها يك روايت صحيح از امام جعفر صادق (ع) نقل شده كه در معتبرترين كتب شيعه مانند تفسير قمي و مجمع البيان طبرسي آمده كه اينگونه است :
پيش حضرت زهرا(س) مقداري جو بود كه از آن «عصيده» (نوعي حلوا و شيريني سفره كه در فارسي به آن كاچي مي گويند) درست كرد وقتي مهيا شد، آن را در سفره افطار نهاد كه در آن لحظه مسكيني آمد و گفت: خدا شمارا رحمت كند! از آنچه خدا به شما روزي داده است، به ما اطعام كنيد. علي (ع) برخاست و يك سوم آن را به او بخشيد. مدتي نگذشت كه يتيمي آمد و گفت خدا شما را رحمت كند! از آنچه خدا به شما روزي داده است، به ما اطعام كنيد. علي(ع) برخاست و يك سوم ديگر آن را به او بخشيد. لحظه اي نگذشت كه اسيري آمد و گفت: خدا شما را رحمت كند! ما را از آنچه خدا روزيتان كرده است، اطعام كنيد علي(ع) برخاست و يك سوم باقي مانده را به اسير داد و چيزي از آن عصيده (حلوا) نچشيدند. سپس خداوند در مورد ايشان اين آيه را درباره اميرالمومنين(ع) نازل كرد و آن در مورد هرمؤمني كه مثل آن را انجام دهد، جاري است.
با اين روايت صحيح اين شبهه نيز برطرف مي شود كه چگونه ممكن شخصيتي همانند امير مومنان برخلاف سخن خداي متعال در قرآن رفتار كرده باشد كه در آيه ۲۱۹ سوره مباركه بقره فرموده :وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ و از تو ميپرسند چه چيز انفاق كنند؟ بگو: از مازاد نيازمندي خود.
:: موضوعات مرتبط: قرآن كريم
